Giới thiệu kết quả sáng kiến cấp cơ sở năm 2018 “Giải pháp nâng cao chất lượng Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc theo hướng hội nhập hệ thống Tạp chí khoa học Quốc tế (ISI và Scopus)"

03/05/2019

                                   Chủ trì sáng kiến: 1. PGS.TS Ngô Quang Sơn

                                                                    2. TS. Vũ Thị Thanh Minh

Sáng kiến “Giải pháp nâng cao chất lượng Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc theo hướng hội nhập hệ thống Tạp chí khoa học Quốc tế có uy tín ra đời xuất phát từ điều kiện thực tế là Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc (Tạp chí NCDT) từ khi thành lập đến tháng 3/2018, đã có sự đổi mới, đáp ứng được những nội dung mà tôn chỉ, mục đích đề ra. Để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ, đặc biệt trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ 4, Tạp chí NCDT không chỉ được xây dựng là một Tạp chí đạt chuẩn quốc gia mà phải được xây dựng thành Tạp chí Nghiên cứu Khoa học Dân tộc của Việt Nam có lộ trình vững chắc hội nhập vào hệ thống các Tạp chí Khoa học quốc tế - nằm trong danh mục các Tạp chí có uy tín thì hơn lúc nào hết, Tạp chí NCDT phải đứng trước yêu cầu đổi mới cả nội dung và hình thức. Chính vì thế chúng tôi thực hiện sáng kiến này để góp phần đổi mới hình thức và nâng cao chất lượng nội dung của Tạp chí NCDT.

Sáng kiến được áp dụng nhằm đổi mới hình thức và nâng cao chất lượng nội dung của Tạp chí NCDT trong 02 số Tạp chí (số 22 và số 23) và các số tiếp theo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong lộ trình phát triển của Tạp chí . Nhóm tác giả viết sáng kiến cũng nhằm để trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp, các Tạp chí quốc gia và quốc tế khác.

Số 16 và 17 là 02 số Tạp chí đầu tiên khi Tạp chí NCDT là cơ quan nghiên cứu lý luận của Học viện Dân tộc, được xuất bản theo Giấy phép sửa đổi bổ sung số 600/ 2016 – PGXB - Bộ Thông tin và Truyền thông. Tạp chí gồm 72 trang, khổ 20cm x 28cm và có 5 chuyên mục: Chiến lược và Chính sách Dân tộc, Khoa học, Giáo dục và Công nghệ, Văn hóa đổi mới và phát triển, Kinh nghiệm thực tiễn, Hoạt động khoa học. Trong từng bài viết, số liệu, thông tin được tra cứu và trích dẫn nguồn, đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy cao. Cách viết chính tả, cách phiên âm tiếng dân tộc và tiếng nước ngoài trong các bài được thống nhất, bước đầu đã khắc phục được sự tùy tiện trong sử dụng chính tả và qui tắc phiên âm tiếng dân tộc và tiếng nước ngoài của người biên tập.

Thực hiện theo Công văn số 2872/2017 ngày 14 tháng 8 năm 2017 của Bộ Thông tin và Truyn thông về việc thay đổi nội dung Giấy phép hoạt động Tạp chí NCDT, từ số 18,19,20 đến số 21, Tạp chí có khuôn khổ 19 cm X 27 cm, số lượng trang là 124 trang. Maket các trang bìa (bìa 1, 2, 3, 4) được thiết kế lại có hình nền là trống đồng Ngọc Lũ màu tím sáng. Tạp chí đã dần thay đổi, nâng số chuyên gia quốc tế, từ 5 chuyên gia quốc tế/25 chuyên gia trong Hội đồng biên tập lên 9 chuyên gia quốc tế/25 chuyên gia trong Hội đồng biên tập. Tạp chí NCDT đăng bài, công bố bằng 2 thứ tiếng Việt và Anh. Tỉ lệ số bài viết tiếng Anh trong các số Tạp chí 18, 19, 20 và 21 ngày càng tăng lên.

1. Nội dung sáng kiến

1.1. Đổi mới về hình thức của Tạp chí NCDT số 22 và số 23.

- Về hình thức: Thiết kế lại maket các trang bìa; chọn nền và mầu nền đặc thù với Tạp chí. Cỡ chữ, phông chữ đảm bảo chuyên nghiệp: phông chữ Times New Roman, cỡ chữ 10,5; khoảng cách dãn dòng, khoảng cách giữa các cột đạt chuẩn của một Tạp chí quốc gia và bước đầu đã đạt chuẩn quốc tế. Đổi mới qui cách in ấn, đóng gáy vuông và in chữ trên gáy bìa Tạp chí… Từ số 23 Tạp chí đã tăng tổng số trang từ 124 trang lên 156 trang; Thiết kế thêm Ma két trang bìa tiếng Anh để chuẩn bị ra số Tạp chí chuyên bằng tiếng Anh và Ma két trang bìa tiếng Việt có sự thay đổi dòng chữ tiếng Anh: Thay dòng chữ "Vietnam Scientific Journal of  Ethnic Minorities Research” bằng “Vietnam Journal of  Ethnic Minorities Research”. Bỏ từ “Scientific” – Khoa học vì trong từ “Research” – Nghiên cứu đã bao hàm đủ nghĩa Nghiên cứu Khoa học.

Nhằm từng bước tiếp cận hệ thống Tạp chí khoa học quốc tế, ngoài việc liên hệ và xây dựng hệ thống đội ngũ cộng tác viên trong và ngoài nước; hợp tác và mời các chuyên gia nước ngoài viết bài đăng trên Tạp chí, Tạp chí NCDT đã động viên, khuyến khích các chuyên gia Việt Nam viết và gửi đăng bài bằng tiếng Anh. Ngoài việc tăng dần số lượng bài tiếng Anh qua các số 22 (số tháng 6 năm 2018) và số 23 (số tháng 9 năm 2018), Tạp chí phấn đấu trong thời gian tới sẽ có những số Tạp chí đăng tải các bài viết chuyên bằng tiếng Anh. Số lượng chuyên gia người nước ngoài viết bài cho Tạp chí NCDT theo từng số cũng được tăng lên: số 20 có 01 chuyên gia nước ngoài viết bài bằng tiếng Anh đến số 21 đã có 04 bài do 04 chuyên gia nước ngoài; số 22 là 5 bài và số 23 là 07 bài của chuyên gia nước ngoài viết bài cho Tạp chí NCDT bằng tiếng Anh. Đây là những ưu điểm đối với Tạp chí Khoa học khi có chuyên gia nước ngoài viết bài đăng trên Tạp chí Khoa học. Số 22 có 22 bài, trong đó 15 bài tiếng Anh, 7 bài tiếng Việt, trong số các bài viết bằng tiếng Anh có 5 bài của chuyên gia nước ngoài. Số 23 Tạp chí có 156 trang gồm 27 bài, trong đó 17/27 bài tiếng Anh. 

- Kết quả về đổi mới hình thức:

Maket bìa đã được thay đổi theo hướng đúng chuẩn mực của một Tạp chí khoa học quốc tế. Tạp chí NCDT sử dụng 02 ngôn ngữ chính: tiếng Việt và tiếng Anh. Ngoài việc tăng dần số lượng bài tiếng Anh qua các số 22 (số tháng 6 năm 2018) và số 23 (số tháng 9 năm 2018), Tạp chí phấn đấu trong thời gian tới sẽ có những số Tạp chí đăng tải các bài viết chuyên bằng tiếng Anh. Số lượng chuyên gia người nước ngoài viết bài cho Tạp chí NCDT theo từng số cũng được tăng lên: số 20 có 01 chuyên gia nước ngoài viết bài bằng tiếng Anh đến số 21 đã có 04 bài do 04 chuyên gia nước ngoài; số 22 là 05 bài và số 23 là 07 bài của chuyên gia nước ngoài viết bằng tiếng Anh. Đây là ưu điểm đối với Tạp chí Khoa học khi có chuyên gia nước ngoài viết bài đăng trên Tạp chí. 

Đến tháng 9/2018 (số 23), Tạp chí được xuất bản theo đề xuất đổi mới hình thức và nâng cao chất lượng nội dung của nhóm tác giả sáng kiến. Phân tích, so sánh, đánh giá kết quả của những đề xuất của tác giả đã thực hiện trong 2 số Tạp chí (số 22 và số 23) cho thấy kết quả như sau: 1. Đã tăng số trang xuất bản của Tạp chí từ 124 trang lên 156 trang (tăng 32 trang), tương ứng với việc tăng từ 22 bài/số lên 27 bài/số. Số lượng trang tăng, đăng tải được nhiều bài viết hơn, đồng nghĩa với việc thực hiện qui định số trang của một Tạp chí quốc tế, đưa Tạp chí NCDT tiếp cận với hệ thống Tạp chí Scopus quốc tế dễ dàng và thuận lợi hơn. 2.Thiết kế thêm Ma két trang bìa tiếng Anh để chuẩn bị ra số Tạp chí chuyên bằng tiếng Anh và Ma két trang bìa tiếng Việt có sự thay đổi dòng chữ tiếng Anh:  Thay dòng chữ "Vietnam Scientific Journal of  Ethnic Minorities Research” bằng “Vietnam Journal of  Ethnic Minorities Research”.

1.2. Nâng cao chất lượng về nội dung của Tạp chí NCDT số 22 và số 23

- Về nội dung: Tập trung, đầu tư nâng cao chất lượng từng bài viết qua các nghiệp vụ đặt bài, biên tập, đọc duyệt theo đúng chuẩn mực của một Tạp chí Khoa học đạt chuẩn quốc gia và từng bước đạt chuẩn quốc tế. Kết cấu bài trong Tạp chí đảm bảo nguyên tắc hợp lý với từng chuyên mục, trong đó, đặc biệt ưu tiên, đầu tư những bài “đinh” trong 2 chuyên mục đầu: “Chiến lược và Chính sách Dân tộc”; “Khoa học, Giáo dục và Công nghệ”. Thực hiện nghiêm qui trình phản biện độc lập nội dung các bài viết. Trong 2 số Tạp chí: số 22 và số 23 thực hiện phản biện độc lập 70% bài viết trên tổng số bài viết được đăng tải. Việc tăng số bài được phản biện độc lập là sự đổi mới và phát triển của Tạp chí. Các bài được phản biện độc lập bởi các nhà khoa học có uy tín đã nâng tầm chất lượng của Tạp chí, đảm bảo cho mỗi số Tạp chí khi được xuất bản không những đảm bảo được đúng tôn chỉ, mục đích mà các bài còn luôn bám sát quan điểm đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về vấn đề dân tộc và công tác dân tộc và đảm bảo độ nghiên cứu chuyên sâu.

- Kết quả về nâng cao chất lượng nội dung:     

Chất lượng các chuyên mục trong Tạp chí được nâng cao rõ rệt. Đặc biệt là chuyên mục: “Chiến lược và Chính sách Dân tộc” và chuyên mục “Khoa học, Giáo dục, Công nghệ” được chú ý lựa chọn đăng tải các bài viết có nội dung đề cập đến những vấn đề cơ bản và cấp thiết về dân tộc, công tác dân tộc hiện nay, đến những vấn đề về xây dựng bộ máy quản lý nhà nước về công tác dân tộc trong thời kỳ mới; những vấn đề nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vấn đề phát triển Kinh tế - Xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ 4. 

Trong từng bài viết, số liệu, thông tin được tra cứu và trích dẫn nguồn, đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Các bài tiếng Việt và tiếng Anh có nhạy cảm, liên quan đến an ninh, chính trị... đều được đưa cho các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm phản biện độc lập về chuyên môn.

Sáng kiến này đã được áp dụng trong công tác biên tập, đọc duyệt, in ấn xuất bản Tạp chí NCDT từ số 22 và số 23 (số tháng 6/2018, số tháng 9/2018) và tiếp tục được áp dụng trong các số Tạp chí tiếp theo.

2. Hiệu quả dự kiến có thể thu được khi áp dụng sáng kiến

Sáng kiến được áp dụng đã và sẽ góp phần quan trọng trong việc đổi mới được hình thức và nâng cao được chất lượng nội dung của Tạp chí NCDT theo hướng tăng cường chất lượng nội dung, cải tiến hình thức theo tiêu chuẩn của một Tạp chí Khoa học quốc tế.

 Cụ thể: Tạp chí NCDT số 23 đã có 156 trang - đạt chuẩn số trang của một Tạp chí quốc tế. 2 chuyên mục đầu - chuyên mục trọng điểm, thể hiện rõ bản sắc của Tạp chí  được đầu tư lựa chọn các bài viết có hàm lượng khoa học cao đề cập đến những vấn đề cơ bản và cấp thiết về dân tộc, công tác dân tộc giai đoạn hiện nay… Số lượng bài viết bằng tiếng Anh và số bài viết bằng tiếng Anh của các nhà khoa học nước ngoài tăng nhiều so với các số từ số 21 về trước. Ma két trang bìa 1 tiếng Việt có sự thay đổi trong dòng chữ tiếng Anh đã thể hiện rõ và chuẩn xác ý nghĩa hơn… Đây là những yếu tố cơ bản khẳng định hiệu quả của sáng kiến khi được áp dụng.

Chất lượng của Tạp chí được nâng cao dần theo hướng đạt chuẩn của một Tạp chí quốc tế có uy tín (ISI và Scopus). Đây đã và sẽ là những tiền đề rất cơ bản để Tạp chí NCDT rút ngắn khoảng cách hội nhập nhanh vào hệ thống tạp chí khoa học quốc tế trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

02 số Tạp chí NCDT được xuất bản là số 22 (tháng 06/2018), số 23 (tháng 09/2018) đã giúp chúng tôi nhận thấy rất rõ ý nghĩa thực tiễn của sáng kiến trong việc nâng cao chất lượng nội dung và hình thức của Tạp chí. Tạp chí NCDT thực hiện ngày càng tốt hơn chức năng, nhiệm vụ là nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, phản biện xã hội về lĩnh vực dân tộc, công tác dân tộc, chính sách dân tộc và là diễn đàn trao đổi, cung cấp thông tin nghiên cứu khoa học về lĩnh vực dân tộc, công tác dân tộc, chính sách dân tộc. Đồng thời tuyên truyền và bảo vệ quan điểm, đường lối, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước; đấu tranh phản bác lại những quan điểm, luận điệu sai trái nhằm xuyên tạc đường lối, chính sách dân tộc, phá hoại khối đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam; tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thành tựu kinh tế - văn hóa, xã hội của đất nước.

Tạp chí NCDT đã bám sát tôn chỉ, mục đích để đổi mới, nâng cao chất lượng. Sự đổi mới về cách thức trình bày bìa, chế bản, dàn trang, in ấn theo chuẩn mực của Tạp chí Khoa học quốc tế; sự nâng cao chất lượng từ khâu đặt bài, thu nhận bài, biên tập (trong đó yếu tố quan trọng nhất là nâng cao trình độ cho đội ngũ biên tập viên), đến khâu sắp xếp các bài phù hợp vào các chuyên mục, nâng cáo chất lượng các chuyên mục thông qua việc nâng cao chất lượng của từng bài viết. Các bài trọng điểm được lựa chọn và viết theo hướng đề cập đến những vấn đề cơ bản và cấp bách về công tác dân tộc về vùng dân tộc thiểu số trong thời kỳ hội nhập, phát triển, thời kỳ của cách mạng công nghệp lần thứ 4. Hướng đến các số Tạp chí được xuất bản chuyên bằng tiếng Anh, theo chuẩn mực của Tạp chí thuộc hệ thống ISI và Scopus. Những yếu tố trên đã tạo bước đi vững chắc cho Tạp chí NCDT.

Với những thời cơ thuận lợi và thách thức đang gặp, việc đổi mới hình thức và nâng cao chất lượng nội dung của Tạp chí sẽ được tiếp tục thực hiện trong các số Tạp chí tiếp theo./.